أحمد بن محمد الهمذاني ( ابن الفقيه الهمذاني ) ( مترجم : ح . مسعود )

172

البلدان ( بخش مربوط به ايران ) ( فارسى )

بلخ است . برمكيان در بلخ پيش از ملوك طوايف ، خود از بزرگان روزگار بودند و آيين بت‌پرستى داشتند . مردم ، مكه و چگونگى كعبه و اعتقاد قريش و عرب را به كعبه ، براى ايشان وصف كردند . بدين گونه برمكيان در بلخ بر - فراز بت ، خانه‌اى ساختند ، كه آن را نوبهار گويند ، و معناى آن نوين « 1 » است . عجم آن خانه را بزرگ داشتند و به قصد آن برفتند و پيشكش بردند و حرير پوشانيدند و علمها بر گنبد آن ، كه اشبت نام داشت ، بيفراشتند . آن گنبد صد گز در صد گز بود با رواقهايى گرد كه در پيرامون آن جاى داشت . در گرداگرد خانه سيصد و شصت مقصوره بود كه خادمان و نگهبانان نوبهار در آنها ساكن بودند . هر خادم خدمت يك روزه داشت تا سال آينده ، ديگر ، بر سر خدمت نمىشد . پرده‌دار بزرگ نوبهار را برمك گفتند . يعنى كه او در مكه و والى مكه ( برمكه ) است . بدين گونه هر كس از آنان را كه بر نوبهار گمارده مىشد برمك مىناميدند . پادشاهان چين و كابل شاه به همان عقيده گروش داشتند و هر گاه به نوبهار مىآمدند بت بزرگ را سجده مىكردند . بدينسان زمينهاى گرداگرد نوبهار و هفتصد جوى آب و روستايى در طخارستان به نام زوان را كه هشت فرسنگ در چهار فرسنگ بود ، از آن برمك كردند . مردمان اين روستا همه بردگان بودند ، و پيوسته برمكى پس از برمكى سرپرست آن روستا مىشد ، تا به روزگار عثمان بن عفان كه خراسان گشوده گشت . در آن هنگام پرده‌دارى نوبهار از آن برمك پدر برمك پدر خالد بود . او را با گروگانها « 2 » نزديك عثمان فرستادند . برمك وارد مدينه شد و خواهان اسلام گشت و مسلمان شد و عبد اللّه ناميده شد . سپس پيش فرزندان خود باز آمد و مقام برمكى به دست برخى از فرزندانش افتاد .

--> ( 1 ) - « . . . بلخ كه ( نواوها را ) يعنى بتكدهء نو ، در آنجاست . » مقالهء ملك الشعراى بهار - مجلهء مهر - سال اول ، شمارهء 3 ص 225 ( 2 ) - نسخهء عكسى ( 164 ، الف ) با دهقان‌ها